GENEL

DOĞALGAZDA KAZANANLAR KİMLER?

04 Ağustos 2019’daBOTAŞ tarafından yapılan açıklamaya göre, 2019 Temmuz ayında konut kullanıcısı bir doğalgaz abonesi metreküpünü 1,377943 liradan aldığı doğalgazı yaklaşık %14,97 artışla 01 Ağustos 2019 tarihinden itibaren 1,584273 liradan almaya başlayacak.” demiş idik. Bu yazımızın ardından daha bir ay geçmeden doğalgaza yeni bir zam haberi geldi. 

Doğalgaza 1 Ağustos’tan geçerli olmak üzere %14,97 zam yapılmış iken, yine bir zam haberi ile yeni güne uyandık. Doğalgaza ortalama %14,90 zam daha yapıldı. Bunun anlamı 31 Temmuz 2019 tarihindeki doğalgaza göre 01 Eylül 2019 da alacağımız doğalgaz %32,1 oranında zamlandı. 

Son dönemde doğalgazdaki zamlar üzerine, konuya vergi başta olmak üzere çeşitli yönleri ile eğilmek istedim. Doğalgazda faturayı vatandaş ödüyor, peki kazananlar kimler?

Doğalgaz Vatandaşa Ulaşıncaya Kadar Kimler Kazanıyor?

Doğalgaz yurtdışından boru hatları ile ülkemize getirilmektedir. BOTAŞ, bu kapsamda, doğalgaz boru hattı işletmeciliği, doğalgaz ticareti yapmaktadır. BOTAŞ tarafından getirilen doğalgaz yetmişin üzerinde dağıtım lisansına sahip şirkete satılmakta, bu şirketler de doğalgazı ticari işletmelere, kamu kurumlarına  ve vatandaşlara ulaştırmaktadır. Bu süreçte BOTAŞ doğalgaz alım ve satımı arasındaki farktan oluşan kar marjı, dağıtım şirketlerinden aldığı Sistem Kullanım Bedelleri ve benzeri gelirler elde etmektedir.

Rusya, İran veya Azerbaycan’dan alınarak vatandaşın mutfağına giden süreçte doğalgazda;

  • BOTAŞ’ın kar marjı,
  • BOTAŞ’ın dağıtım şirketlerinden aldığı Sistem Kullanım Bedelleri,
  • Dağıtım şirketlerinin kar marjı,
  • %18 KDV,
  • Metreküp başına 0,023 TL Özel Tüketim Vergisi,

bulunmaktadır.

Dolayısıyla, Rusya’dan yola çıkan gaz vatandaşa BOTAŞ, Dağıtım Şirketleri, Devlet Hazinesine yapılan büyük katkılar sonrasında ulaşmaktadır.

Gazı Taşıyan da Dağıtan da Vergi Rekortmeni

BOTAŞ 2016 yılında 6.9 milyar TL net kâr elde etti ve aynı yıl Kurumlar Vergisi Rekortmenleri arasında birinciliğe oturdu. Ancak, GİB’in açıkladığı listede BOTAŞ’ı göremiyordunuz. Çünkü BOTAŞ rekortmen olmasına rağmen isminin açıklanmasını istememişti. 2016 yılında BOTAŞ’ın vergi ve diğer yasal yükümlülükler öncesi kârı 8.9 milyar TL olarak gerçekleşmiştir.  Aynı yıl doğalgaz dağıtım şirketi olan İGDAŞ ise ilk yüz vergi rekortmeni içinde 27. sırada yerini almıştır. 

Doğalgaza Zamda Dünya Doğalgaz Fiyatları mı Etkili?

Aşağıda http://www.indexmundi.com sitesinden aldığımız grafikte doğalgaz fiyatlarına ilişkin son beş yıldaki fiyat değişimleri aylık bazda ABD Doları cinsinden yer almaktadır. Söz konusu grafikten görüleceği üzere doğalgaz fiyatları ciddi dalgalı bir seyir izlemektedir. Ancak Kasım 2018’de Milyon Metrik British Termal Birimi 4,4 ABD doları olan doğalgazın fiyatı Haziran ayında 2,4 Dolara inmiştir. 2 Ağustos gün sonu itibariyle ise 2.15 Dolar seviyesindedir.

Grafik: Uluslararası Piyasalarda Doğalgaz Fiyat Değişimi Son Beş Yıl

doğalgaz aylık fiyat değişimi

Kaynak: https://www.indexmundi.com/commodities/?commodity=natural-gas&months=60

Grafikten de anlaşılacağı üzere 2018 yılının Kasım ayından itibaren bugüne dek dünya piyasasında doğalgaz fiyatlarında düşüş gerçekleşmiştir. 2018 Kasım ayında dünya piyasalarında fiyatı 4,4 dolar olan doğalgaz ülkemizde zammın yapıldığı ayda 2,2 dolar civarındadır. Son dokuz ayda Dünya doğalgaz piyasasındaki %50’ler civarında düşüşe rağmen,  Türkiye’de 01 Ağustos 2019’dan geçerli olmak üzere doğalgaza yapılan %14,97’lik zam ve hemen arkasından 01 Eylül 2019 tarihinden geçerli olmak üzere yapılan ortalama %14,90’lık ve toplamda bir ay içindeki %32,1’lik zam akıllara hemen  “BOTAŞ bu yılda mı vergi rekortmenliğine oynuyor?”  sorusu akla geliyor. 

Ayrıca yeri gelmişken, BOTAŞ’ın da 2015 yılından bu yana (04 Ağustos 2019) faaliyet raporunu yayımlamadığını söylemekte yarar bulunmaktadır. TRT ise 2016 yılından bu yana faaliyet raporu yayımlamıyor. Maalesef yeni trendimiz kurumların faaliyet raporlarını yayımlamamaları galiba. 

Son olarak;

Vatandaşına en ucuz ve en kaliteli hali ile doğalgaz götürmesi gereken bir kurumun vergi rekortmeni olmasına mı içerleyelim, mutfakta yemek yapmak gibi en temel ve zorunlu bir ihtiyaç için Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) alınmasına mı şaşıralım, ülkede uygulanan en yüksek KDV oranının doğalgaz gibi temel bir ihtiyaçtan alınmasına mı üzülelim bilemedim…

04.08.2019

Güncelleme 31.08.2019

Dr. Ozan BİNGÖL

Başkent Üniversitesi Öğr. Gör.

 

NOT: Tüm hakları yazarına aittir. Yazar adı ve vergiyedair.com sitesindeki aktif linki belirtilerek kısmi alıntı yapılabilir. Yazardan izin alınmaksızın aynen yayımlanamaz veya farklı şekillerde kullanılamaz. Aksi davranışlar için gerekli hukuki süreç başlatılır.

1 reply »

  1. ozan bey sanırım devlet vergiyle bu çarkın dönmeyeceğini yeni anladı, geçmişte telekom, elektrik şirketleri gibi gelirleri varken şimdi sadece hizmet sektörü olan bir giderler yükü kaldı, gelir elde eden bir kamu kuruluşu sanırım yok, sonuç vergilerde düzenli toplanamadığından bunu sürekli yapılan aflardan da anlayabiliyoruz, devlet peşin gelir elde etmenin yeni yöntemini buldu, halkın kullanmak zorunda olduğu kalemlere zam yaparak gelir elde etmeye başladı, hayırlı olsun.

    Beğen

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s